Eindproject — Bouw je eerste begrijpelijke slimme ruimte

Tot nu toe heb je steeds één onderdeel van Home Assistant bekeken.

Je hebt gezien wat Home Assistant is, hoe apparaten en entiteiten samenhangen, hoe je een apparaat toevoegt, hoe je een dashboard maakt, hoe je statussen en geschiedenis bekijkt en hoe je een eenvoudige automatisering opbouwt.

In hoofdstuk 7 heb je een slimme stekker toegevoegd. Daarna hebben we diezelfde stekker gebruikt om beter te begrijpen wat Home Assistant ziet en hoe je problemen kunt onderzoeken.

Nu gaan we al die losse onderdelen samenbrengen.

Niet door meteen een heel huis te automatiseren, maar door één ruimte begrijpelijk slim te maken.

Dat laatste woord is belangrijk.

Een slimme ruimte is niet alleen een ruimte waarin iets automatisch gebeurt. Je moet ook kunnen uitleggen:

• welke apparaten aanwezig zijn;
• welke informatie Home Assistant daarvan ontvangt;
• welke automatisering er actief is;
• waarom die automatisering iets doet;
• en hoe je kunt controleren wat er is gebeurd.

Als je dat kunt, heb je een goede basis om later verder te bouwen.

Begin klein

Wanneer je Home Assistant eenmaal werkend hebt, is het verleidelijk om meteen van alles toe te voegen.

Lampen, bewegingssensoren, thermostaten, slimme stekkers, energiemeters, deurcontacten en misschien zelfs de televisie.

Technisch kan dat.

Maar leren wordt er niet gemakkelijker van.

In De Werkplaats werken we daarom anders:

Maak eerst één kleine ruimte die je volledig begrijpt.

Dat kan bijvoorbeeld een werkkamer, hobbyruimte of slaapkamer zijn.

Voor dit eindproject gebruiken we een eenvoudige werkruimte.

Daarin staat een lamp die is aangesloten op de slimme stekker die je eerder hebt toegevoegd.

Onze eerste slimme ruimte bestaat dus uit maar een paar onderdelen:

Home Assistant → slimme stekker → lamp

Later kun je daar sensoren en uitgebreidere automatiseringen aan toevoegen.

Maar eerst moet deze eenvoudige keten betrouwbaar en begrijpelijk zijn.

Wat moet de ruimte kunnen?

Voordat je iets verandert, bepaal je wat het gewenste gedrag is.

Dat voorkomt dat je tijdens het bouwen steeds nieuwe functies toevoegt.

Voor dit eindproject houden we het bewust eenvoudig.

De lamp moet:

• vanuit Home Assistant handmatig bediend kunnen worden;
• automatisch kunnen inschakelen;
• automatisch weer uitschakelen;
• zichtbaar zijn op een dashboard;
• en achteraf controleerbaar zijn via de geschiedenis.

Meer hoeft voorlopig niet.

Voorspel voordat je verdergaat:

Welke onderdelen van Home Assistant zijn hiervoor nodig?

Je hebt ze inmiddels allemaal gezien.

Je hebt een apparaat nodig, minimaal één entiteit, een dashboardkaart en een automatisering.

Stap 1 — Controleer eerst de basis

Open Home Assistant en zoek de slimme stekker op die je in hoofdstuk 7 hebt toegevoegd.

Schakel hem handmatig in.

De lamp moet aangaan.

Schakel hem daarna weer uit.

De lamp moet uitgaan.

Dit lijkt misschien een overbodige controle, maar hij is belangrijk.

Een automatisering kan alleen betrouwbaar werken wanneer de onderliggende bediening al betrouwbaar werkt.

Als de lamp nu niet goed reageert, heeft het weinig zin om eerst een automatisering te bouwen.

Verander daarom nog niets anders.

Controleer eerst:

Home Assistant → stekker → lamp

Pas wanneer deze keten goed werkt, ga je verder.

Stap 2 — Geef onderdelen begrijpelijke namen

Technisch gezien maakt het Home Assistant weinig uit of een entiteit bijvoorbeeld:

switch.smart_plug_01

heet of:

switch.werkplaats_lamp

Voor jou maakt dat later wel degelijk verschil.

Zodra je meer apparaten krijgt, worden duidelijke namen steeds belangrijker.

Gebruik daarom namen die beschrijven wat iets in jouw huis doet.

Een slimme stekker is technisch gezien misschien een stekker, maar als hij altijd de werkbanklamp bedient, is:

Werkbanklamp

vaak een betere naam.

Daarmee leg je als het ware documentatie in Home Assistant zelf vast.

Wanneer je een jaar later een automatisering opent waarin staat:

Werkbanklamp inschakelen

begrijp je onmiddellijk wat er gebeurt.

Bij:

Smart Plug 03 inschakelen

is dat veel minder vanzelfsprekend.

Stap 3 — Plaats het apparaat in de juiste ruimte

Home Assistant kan apparaten aan een ruimte koppelen.

Een ruimte is bijvoorbeeld:

• woonkamer;
• keuken;
• slaapkamer;
• garage;
• of werkplaats.

Dat lijkt vooral handig voor de interface, maar ruimtes worden belangrijker naarmate je installatie groeit.

Je kunt later bijvoorbeeld eenvoudig alle apparaten in de werkplaats terugvinden.

Controleer daarom of je slimme stekker aan de juiste ruimte is gekoppeld.

Gebruik in dit voorbeeld:

Werkplaats

Heb je die ruimte nog niet, dan kun je hem aanmaken.

Daarna weet Home Assistant niet alleen wat het apparaat is, maar ook waar het zich bevindt.

Stap 4 — Maak een eenvoudige bediening op het dashboard

Ga nu naar het dashboard dat je eerder hebt gemaakt.

Voeg een kaart toe waarmee je de werkbanklamp kunt bedienen.

Welke kaart je precies gebruikt is minder belangrijk dan het doel.

Je wilt in één oogopslag kunnen zien:

• of de lamp aan of uit staat;
• en je wilt hem handmatig kunnen bedienen.

Test de kaart.

Schakel de lamp via het dashboard aan en uit.

Kijk daarbij niet alleen naar de lamp zelf.

Let ook op wat Home Assistant toont.

Wanneer de lamp fysiek aangaat, moet de status in Home Assistant daarmee overeenkomen.

Je controleert dus twee dingen:

Werkelijkheid: de lamp brandt.

Home Assistant: de entiteit staat op aan.

Dat onderscheid tussen werkelijkheid en softwarestatus blijft belangrijk bij vrijwel ieder Home Assistant-project.

Stap 5 — Voeg één automatisering toe

Nu voegen we automatisering toe.

Houd hem bewust eenvoudig.

Stel bijvoorbeeld in dat de werkbanklamp iedere avond op een bepaald tijdstip wordt ingeschakeld.

Bijvoorbeeld om:

20:00 uur

De automatisering bestaat uit dezelfde onderdelen die je eerder hebt gezien:

Trigger

Het is 20:00 uur.

Voorwaarden

Voor dit eenvoudige project gebruiken we nog geen voorwaarden.

Actie

Schakel de werkbanklamp in.

Sla de automatisering op en geef hem een duidelijke naam, bijvoorbeeld:

Werkplaats — lamp aan om 20:00

De naam vertelt meteen:

• waar de automatisering voor geldt;
• wat er gebeurt;
• en wanneer het gebeurt.

Dat maakt foutzoeken later veel gemakkelijker.

Stap 6 — Voeg ook een uitschakelmoment toe

Automatisch inschakelen is gemakkelijk.

Maar bij automatisering moet je ook nadenken over de vraag:

Wanneer stopt het?

Een lamp die automatisch aangaat maar nooit automatisch uitgaat, is maar half geautomatiseerd.

Maak daarom een tweede eenvoudige automatisering.

Bijvoorbeeld:

23:00 uur → werkbanklamp uitschakelen

Je hebt nu twee eenvoudige regels:

20:00 → lamp aan

23:00 → lamp uit

Dat lijkt misschien primitief vergeleken met geavanceerde slimme woningen.

Toch is dit een goede eerste automatisering.

Hij is namelijk:

• voorspelbaar;
• eenvoudig te testen;
• gemakkelijk te begrijpen;
• en gemakkelijk te herstellen wanneer iets niet werkt.

Dat zijn eigenschappen die belangrijker zijn dan zoveel mogelijk functies.

Eerst voorspellen, dan testen

Wacht niet simpelweg af tot het 20:00 uur wordt.

Een belangrijk onderdeel van leren werken met Home Assistant is dat je automatiseringen bewust test.

Vraag jezelf eerst af:

Wat verwacht ik dat er gebeurt wanneer deze automatisering wordt uitgevoerd?

Je voorspelling is:

De slimme stekker wordt ingeschakeld en de werkbanklamp gaat aan.

Voer daarna de actie of automatisering handmatig uit.

Kijk wat er daadwerkelijk gebeurt.

Controleer:

• verandert de status van de entiteit?
• schakelt de slimme stekker?
• gaat de lamp werkelijk aan?

Wanneer alle drie kloppen, weet je dat de actie werkt.

De tijdtrigger kun je daarna afzonderlijk controleren.

Hiermee pas je opnieuw dezelfde werkwijze toe:

Verander of test steeds één onderdeel tegelijk.

Maak de ruimte niet slimmer dan nodig

Nu de basis werkt, ontstaat waarschijnlijk vanzelf de gedachte:

Wat als de lamp alleen aangaat wanneer ik aanwezig ben?

Of:

Kan hij niet reageren op hoe donker het buiten is?

Of:

Misschien kan hij automatisch uit wanneer niemand meer in de ruimte is.

Dat kan allemaal.

Later.

Maar voeg niet drie nieuwe ideeën tegelijk toe.

Iedere extra regel betekent ook een extra situatie die je moet begrijpen.

Stel bijvoorbeeld dat je straks drie voorwaarden hebt:

• het is na zonsondergang;
• iemand is aanwezig;
• de lichtsterkte is lager dan 200 lux.

Wanneer de lamp vervolgens niet aangaat, moet je uitzoeken welke van de drie voorwaarden de oorzaak is.

Daarom bouwen we slimme ruimtes laag voor laag.

Een goede volgorde zou bijvoorbeeld kunnen zijn:

• eerst handmatige bediening;
• daarna schakelen op tijd;
• vervolgens rekening houden met daglicht;
• daarna eventueel aanwezigheid toevoegen.

Na iedere stap test je opnieuw of je het gedrag nog volledig begrijpt.

Controleer de geschiedenis

Laat de lamp een paar keer aan- en uitschakelen.

Open daarna de geschiedenis van de betreffende entiteit.

Je ziet daar wanneer de status is veranderd.

Bijvoorbeeld:

19:48 — uit

20:00 — aan

23:00 — uit

Daarmee kun je achteraf controleren of het systeem heeft gedaan wat je verwachtte.

Wanneer iemand later zegt:

Volgens mij ging de lamp vannacht vanzelf aan.

hoef je niet te gokken.

Je kunt kijken.

Dat is een van de sterke punten van Home Assistant.

Automatisering hoeft geen onzichtbare magie te zijn.

Je kunt veel van wat het systeem doet terugvinden en controleren.

Probeer bewust een fout te veroorzaken

Een systeem leer je vaak beter kennen wanneer iets niet werkt.

Zet daarom tijdelijk één onderdeel verkeerd.

Verander bijvoorbeeld het tijdstip van de automatisering naar een tijdstip enkele minuten in de toekomst.

Maar schakel de automatisering daarna uit.

Voorspel wat er gebeurt.

De lamp hoort nu niet automatisch aan te gaan.

Wacht tot het ingestelde tijdstip voorbij is.

Ging de lamp inderdaad niet aan?

Open vervolgens de automatisering.

Daar zie je dat hij uitgeschakeld staat.

Schakel hem weer in.

Je hebt nu bewust een fout veroorzaakt, waargenomen en opgelost.

Dat klinkt eenvoudig, maar dit is precies de manier waarop je later ook ingewikkeldere problemen onderzoekt.

Bouw een eenvoudige mentale kaart

Je slimme ruimte bestaat inmiddels uit verschillende onderdelen.

Probeer deze zonder Home Assistant open te hebben eens te beschrijven.

Bijvoorbeeld:

In De Werkplaats staat een lamp aangesloten op een slimme stekker.
Home Assistant kan die stekker bedienen via een switch-entiteit.
Op het dashboard kan ik de huidige status zien en de lamp handmatig schakelen.
Om 20:00 uur schakelt een automatisering de lamp in.
Om 23:00 uur schakelt een tweede automatisering hem uit.
In de geschiedenis kan ik controleren wanneer de status is veranderd.

Wanneer je dit kunt uitleggen, begrijp je je systeem.

Dat is veel waardevoller dan een grote installatie waarvan je alleen weet dat hij meestal werkt.

Wat gebeurt er als Home Assistant niet beschikbaar is?

Dit is ook een goed moment om na te denken over betrouwbaarheid.

Stel dat Home Assistant tijdelijk uitvalt.

Wat gebeurt er dan met de lamp?

Bij de meeste slimme stekkers kun je hem nog steeds met een fysieke knop bedienen.

Dat is prettig.

Een slim systeem moet bij voorkeur niet betekenen dat gewone bediening onmogelijk wordt.

In De Werkplaats proberen we daarom automatisering zo te gebruiken dat het huis ook begrijpelijk blijft wanneer techniek tijdelijk niet werkt.

Een goede vraag bij ieder nieuw slim apparaat is daarom:

Wat gebeurt er wanneer Home Assistant wegvalt?

En ook:

Kan ik het apparaat dan nog normaal gebruiken?

Voor een lamp is dat vooral een kwestie van gemak.

Bij verwarming, deuren, beveiliging of andere belangrijke systemen wordt die vraag veel belangrijker.

Lokaal werken heeft hier een voordeel

Wanneer je apparaten lokaal met Home Assistant communiceren, blijft de communicatie binnen je eigen netwerk.

Je bent dan voor eenvoudige bediening niet afhankelijk van een internetverbinding of een externe cloudserver.

Dat betekent niet automatisch dat ieder lokaal systeem altijd werkt.

Je router, Home Assistant en het apparaat zelf moeten natuurlijk nog steeds functioneren.

Maar je hebt wel minder externe afhankelijkheden.

Je slimme ruimte is daarmee niet alleen slimmer, maar ook beter te begrijpen.

Je weet namelijk beter welke onderdelen nodig zijn om hem te laten werken.

Wanneer is deze ruimte klaar?

Een slim project is gemakkelijk nooit af.

Er kan altijd nog een sensor bij.

Of een extra voorwaarde.

Of een mooier dashboard.

Voor dit eindproject gebruiken we daarom een duidelijke grens.

Je eerste slimme ruimte is klaar wanneer je de volgende vragen met ja kunt beantwoorden:

• Kun je de lamp handmatig vanuit Home Assistant bedienen?
• Klopt de weergegeven status met wat de lamp werkelijk doet?
• Staat het apparaat in een logische ruimte?
• Heeft het een begrijpelijke naam?
• Kun je de lamp vanaf het dashboard bedienen?
• Werkt de automatisering voor inschakelen?
• Werkt de automatisering voor uitschakelen?
• Kun je in de geschiedenis zien wat er is gebeurd?
• Kun je uitleggen waarom de lamp op een bepaald moment aan of uit gaat?
• Weet je hoe je een eenvoudige fout zou onderzoeken?

Als dat lukt, heb je iets belangrijks bereikt.

Je hebt niet alleen een lamp automatisch laten schakelen.

Je hebt een klein Home Assistant-systeem gebouwd dat je begrijpt.

Vanaf hier kun je uitbreiden

Nu ontstaat een goede basis voor volgende projecten.

Je zou bijvoorbeeld een bewegingssensor kunnen toevoegen.

Maar voordat je hem aansluit, bedenk je eerst wat hij moet veranderen.

Misschien:

Als er 's avonds beweging in De Werkplaats wordt gezien, gaat de lamp aan.

Daarna zou je een lichtsensor kunnen toevoegen.

Dan wordt het bijvoorbeeld:

Als er iemand aanwezig is én het is donker, gaat de lamp aan.

Later kun je misschien zelfs toevoegen:

Als er tien minuten niemand aanwezig is, gaat de lamp weer uit.

Je ziet wat er gebeurt.

De slimme ruimte groeit telkens met één begrijpelijke regel.

Dat is een veel betrouwbaardere manier van bouwen dan meteen een lange automatisering te kopiëren waarvan je niet precies weet wat ieder onderdeel doet.

Het belangrijkste resultaat

Aan het begin van deze gids was Home Assistant waarschijnlijk vooral een systeem met veel schermen, termen en mogelijkheden.

Inmiddels heb je een apparaat toegevoegd en gezien hoe Home Assistant dat apparaat vertaalt naar informatie en bediening.

Je hebt gewerkt met:

• apparaten;
• entiteiten;
• ruimtes;
• statussen;
• geschiedenis;
• dashboards;
• automatiseringen;
• back-ups;
• updates;
• privacy;
• veiligheid;
• en foutzoeken.

Maar belangrijker nog:

je hebt geleerd hoe je naar een Home Assistant-systeem kunt kijken.

Niet als één grote technische installatie, maar als een verzameling kleine onderdelen die met elkaar samenwerken.

Wanneer iets niet werkt, hoef je daardoor niet meteen alles te veranderen.

Je kunt vragen:

Wat verwachtte ik?

Wat gebeurde er werkelijk?

Welk onderdeel zit daartussen?

En vervolgens verander je één ding.

Dat principe blijft bruikbaar, hoe groot je Home Assistant-installatie later ook wordt.

In het volgende en laatste hoofdstuk kijken we daarom niet meer naar een specifieke knop, sensor of automatisering.

We kijken naar wat je vanaf hier zelf kunt bouwen.

Want zodra je begrijpt hoe de onderdelen samenwerken, verandert Home Assistant van een technisch systeem in iets persoonlijkers:

een huis dat steeds meer werkt op de manier die jij logisch vindt.