Back-ups, updates en herstel

Je Home Assistant-installatie begint inmiddels echt iets te doen.

Je hebt apparaten toegevoegd, je weet waar je entiteiten kunt vinden en je hebt met de slimme stekker gezien hoe Home Assistant een apparaat kan bedienen. Misschien heb je inmiddels ook je eerste automatisering gemaakt.

Dat betekent tegelijk dat er iets is ontstaan wat je liever niet opnieuw wilt opbouwen.

Een nieuwe installatie van Home Assistant is niet zo veel werk. Maar opnieuw alle apparaten toevoegen, ruimtes indelen, namen aanpassen, dashboards maken en automatiseringen instellen is een ander verhaal.

Daarom gaan we nu iets doen wat op het eerste gezicht minder interessant lijkt dan een nieuwe sensor of automatisering:

zorgen dat je terug kunt wanneer er iets misgaat.

Dat is vooral belangrijk voordat we Home Assistant verder gaan uitbreiden.

Een werkend systeem is iets waard

Stel dat de slimme stekker uit het vorige hoofdstuk inmiddels netjes in Home Assistant staat.

In De Werkplaats gebruiken we hem bijvoorbeeld voor een kleine werklamp.

Je hebt:

de stekker toegevoegd;
hem een duidelijke naam gegeven;
hem aan De Werkplaats gekoppeld;
een knop op je dashboard geplaatst;
misschien zelfs al een automatisering gemaakt.

Nu verschijnt er een melding:

Er is een update beschikbaar.

De verleiding is groot om meteen op Bijwerken te klikken.

Meestal gaat dat ook gewoon goed.

Maar stel dat Home Assistant daarna niet meer goed opstart. Of een integratie werkt anders. Of je hebt vlak daarvoor per ongeluk een automatisering gewijzigd.

Dan wil je eigenlijk maar één ding:

terug naar het moment waarop alles nog werkte.

Daarvoor gebruiken we een back-up.

Wat is een back-up?

Een back-up is een opgeslagen kopie van de gegevens waarmee je Home Assistant-installatie kan worden hersteld.

Daarin kunnen onder andere je configuratie, apparaten, automatiseringen en andere instellingen worden opgenomen.

Je kunt zo'n back-up later gebruiken om een installatie weer terug te brengen naar een eerdere toestand. Home Assistant ondersteunt hiervoor ingebouwde back-ups en kan ze ook automatisch volgens een schema maken.

Een back-up is daarmee iets anders dan alleen een kopie van een paar instellingen.

Zie het meer als een herstelpunt van je Home Assistant-omgeving.

Dat maakt back-ups nuttig bij bijvoorbeeld:

een mislukte update;
een defecte opslagkaart of SSD;
een fout die je zelf hebt gemaakt;
het vervangen van de computer waarop Home Assistant draait;
het opnieuw installeren van Home Assistant.

We gaan eerst handmatig een back-up maken. Zo weet je wat er gebeurt voordat we dit later automatisch laten uitvoeren.

Eerst voorspellen

Voordat je verdergaat, bedenk eens wat je op dit moment kwijt zou zijn als de opslag van Home Assistant ineens defect raakt.

Waarschijnlijk nog niet zo veel.

Dat is precies waarom dit een goed moment is om back-ups te leren gebruiken.

Een half jaar later kan Home Assistant tientallen apparaten, automatiseringen, dashboards en instellingen bevatten. Dan is opnieuw beginnen een veel grotere klus.

Het doel is daarom niet:

Ik hoop dat er nooit iets kapotgaat.

Een betere gedachte is:

Als er iets kapotgaat, weet ik hoe ik weer verder kan.

Dat is een belangrijk verschil.

Een handmatige back-up maken

Ga in Home Assistant naar:

Instellingen → Systeem → Back-ups

Daar vind je het gedeelte waarin Home Assistant zijn back-ups beheert. Vanuit deze pagina kun je zowel automatische als handmatige back-ups instellen.

Kies voor het maken van een nieuwe handmatige back-up.

Home Assistant laat je vervolgens bepalen wat je wilt opslaan.

Voor onze eerste back-up houden we het eenvoudig: we willen een back-up waarmee we onze huidige installatie kunnen herstellen.

Geef de back-up een herkenbare naam.

Bijvoorbeeld:

Voor eerste update

of:

Werkende installatie slimme stekker

Dat lijkt misschien onbelangrijk, maar na verloop van tijd kunnen er meerdere back-ups staan.

Een naam als:

backup_1

vertelt je later weinig.

Een naam als:

Voor installatie Zigbee-stick

vertelt precies waarom je die back-up hebt gemaakt.

Maak de back-up vervolgens aan.

Afhankelijk van de grootte van je installatie kan dit even duren.

Controleer of de back-up er werkelijk staat

Dit is een kleine maar belangrijke stap.

Ga niet automatisch verder omdat je op de knop hebt gedrukt.

Kijk eerst in de lijst met back-ups.

Zie je de zojuist gemaakte back-up?

Controleer:

de naam;
de datum;
het tijdstip.

Daarmee weet je in ieder geval dat Home Assistant de back-up heeft aangemaakt.

Dit is dezelfde manier van werken die we in de rest van deze gids blijven gebruiken:

verander één ding en controleer daarna wat er daadwerkelijk is gebeurd.

Een back-up op hetzelfde apparaat is niet genoeg

Nu hebben we een back-up.

Maar er zit nog een zwakke plek in ons systeem.

Stel dat Home Assistant op een Raspberry Pi met een microSD-kaart staat.

Op diezelfde microSD-kaart staat ook je back-up.

Als de kaart defect raakt, verlies je mogelijk:

je Home Assistant-installatie;
én de back-up waarmee je die installatie wilde herstellen.

Dat is ongeveer hetzelfde als een reservesleutel van je huis binnen in datzelfde huis bewaren.

Hij bestaat wel, maar op het moment dat je hem nodig hebt, kun je er misschien niet bij.

Home Assistant adviseert daarom om een kopie van een back-up ook buiten het Home Assistant-systeem op te slaan, bij voorkeur zelfs op een andere locatie.

Download een back-up

Open de back-up die je zojuist hebt gemaakt.

Je kunt hem vanuit Home Assistant downloaden naar je computer.

Doe dat nu.

Bewaar hem bijvoorbeeld tijdelijk in een map:

Home Assistant\Backups

Controleer daarna in Windows, macOS of Linux of het bestand daadwerkelijk aanwezig is.

We hebben nu twee exemplaren:

Home Assistant → lokale back-up

en:

Computer → kopie van die back-up

Dat is al een stuk veiliger.

Back-ups kunnen gevoelige informatie bevatten

Een Home Assistant-back-up is geen gewoon document.

In je Home Assistant-configuratie kan informatie staan waarmee apparaten en diensten toegang krijgen tot andere systemen.

Behandel een back-up daarom alsof het vertrouwelijke informatie is.

Zet hem bijvoorbeeld niet zomaar openbaar op een website of in een publiek toegankelijke gedeelde map.

Home Assistant kan back-ups versleutelen. Bij het instellen van automatische back-ups wordt daarom ook een zogenoemde emergency kit gebruikt. Daarin staat informatie die nodig kan zijn om versleutelde back-ups later te herstellen. Die emergency kit moet je apart en veilig bewaren.

Daar komen we zo nog op terug.

Het onderwerp beveiliging gaan we in het volgende hoofdstuk uitgebreider behandelen.

Automatische back-ups

Eén handmatige back-up is beter dan geen back-up.

Maar er zit een probleem aan.

Je moet eraan denken.

Vandaag maak je er één.

Volgende week voeg je drie sensoren toe.

Daarna pas je twee automatiseringen aan.

En over twee maanden gaat er iets mis.

Dan ontdek je dat je laatste back-up twee maanden oud is.

Daarom kan Home Assistant automatisch back-ups maken volgens een vast schema. Het systeem kan daarnaast oude back-ups automatisch opruimen zodat de opslag niet onbeperkt volloopt.

Ga opnieuw naar:

Instellingen → Systeem → Back-ups

en kies voor het instellen van automatische back-ups.

Je kunt daar onder andere aangeven:

hoe vaak een back-up moet worden gemaakt;
wanneer dat moet gebeuren;
hoeveel back-ups bewaard moeten blijven;
waar de back-ups worden opgeslagen.

Voor een beginnende installatie hoef je hier geen ingewikkeld schema van te maken.

Een dagelijkse automatische back-up is een prima uitgangspunt. Home Assistant beveelt dagelijks back-uppen eveneens aan.

De emergency kit

Bij het instellen van automatische back-ups vraagt Home Assistant je een emergency kit te downloaden.

Sla deze niet over.

Back-ups kunnen versleuteld worden. Daardoor kan iemand die alleen het back-upbestand in handen krijgt de inhoud niet zonder meer lezen.

Dat is goed voor je privacy.

Maar versleuteling betekent ook dat jij zelf de benodigde herstelgegevens moet bewaren.

Home Assistant geeft daarom aan dat je de emergency kit nodig kunt hebben om versleutelde back-ups te herstellen.

Bewaar die emergency kit daarom niet uitsluitend op het Home Assistant-systeem zelf.

Een logischer plaats is bijvoorbeeld:

je computer;
je NAS;
een versleutelde USB-stick;
een veilige wachtwoord- of documentenkluis.

Het belangrijkste is dat je er nog bij kunt wanneer Home Assistant zelf niet meer werkt.

Back-ups buiten Home Assistant bewaren

Wanneer je Home Assistant later serieuzer gebruikt, is het verstandig om automatische back-ups niet alleen lokaal te bewaren.

Home Assistant kan back-uplocaties gebruiken buiten het apparaat zelf, waaronder netwerkopslag. Er bestaan daarnaast integraties waarmee bijvoorbeeld Google Drive en Microsoft OneDrive als back-uplocatie gebruikt kunnen worden.

In De Werkplaats zou bijvoorbeeld een NAS gebruikt kunnen worden.

Dan ontstaat:

Home Assistant → back-up → NAS

Het voordeel hiervan is eenvoudig te begrijpen.

Als de Raspberry Pi waarop Home Assistant draait defect raakt, staat de back-up nog steeds op een ander apparaat.

Je hoeft zo'n externe opslag nu nog niet in te richten als je net begonnen bent.

Onthoud voorlopig vooral deze regel:

Bewaar niet al je back-ups uitsluitend op het apparaat dat je probeert te beschermen.

Een eenvoudige 3-2-1-gedachte

Bij professionele back-ups kom je regelmatig de term 3-2-1-back-upstrategie tegen.

Het idee daarachter is:

drie kopieën van belangrijke gegevens;
op twee verschillende soorten opslag;
waarvan één kopie op een andere locatie staat.

Voor een eenvoudige Home Assistant-installatie hoef je dit niet meteen perfect uit te voeren.

Je kunt wel dezelfde gedachte gebruiken.

Bijvoorbeeld:

1. Home Assistant bewaart automatisch recente back-ups.

2. Een tweede kopie staat op je NAS.

3. Een extra kopie staat buiten je woning of in betrouwbare externe opslag.

Daarmee bescherm je jezelf niet alleen tegen een fout in Home Assistant, maar bijvoorbeeld ook tegen een defecte opslag of het verlies van meerdere apparaten tegelijk.

Je hoeft dit vandaag niet allemaal te bouwen.

Het belangrijkste is dat je begrijpt waarom alleen een lokale back-up geen volledige oplossing is.

Updates

Home Assistant wordt actief ontwikkeld.

Daardoor verschijnen er regelmatig updates.

Die kunnen onder andere:

fouten oplossen;
beveiligingsproblemen verhelpen;
functies verbeteren;
ondersteuning voor apparaten toevoegen;
onderdelen van Home Assistant veranderen.

Bij Home Assistant OS kun je vanuit Home Assistant updates beheren voor Home Assistant en andere onderdelen van het systeem. Bij een update kun je bovendien ervoor kiezen eerst een back-up te laten maken.

Dat is handig.

Maar een beschikbare update betekent niet dat je onmiddellijk moet klikken.

Eerst kijken, dan bijwerken

Wanneer je een update ziet, probeer dan niet de gewoonte aan te leren om gedachteloos op Bijwerken te drukken.

Kijk eerst wat je gaat bijwerken.

Vraag jezelf af:

Wat wordt er bijgewerkt?
Heb ik een recente back-up?
Heb ik op dit moment tijd om te controleren of alles daarna nog werkt?
Is mijn Home Assistant-installatie op dit moment belangrijk voor verwarming, verlichting of andere functies?

Vooral dat laatste wordt later belangrijk.

De slimme stekker uit onze oefening is waarschijnlijk niet kritisch.

Als hij tien minuten niet werkt, gebeurt er weinig.

Maar wanneer je Home Assistant later gebruikt voor verlichting, verwarming of beveiligingsmeldingen, heeft een storing meer gevolgen.

Niet updaten vlak voordat je weggaat

Een praktische regel is:

Voer geen grote wijzigingen uit op een moment waarop je geen tijd hebt om ze te controleren.

Dus liever niet:

vijf minuten voordat je naar je werk gaat;
vlak voordat je op vakantie gaat;
vlak voordat je naar bed gaat als belangrijke apparaten afhankelijk zijn van Home Assistant.

Kies liever een moment waarop je na de update even kunt testen.

Dan wordt een eventuele fout alleen een probleem dat je rustig kunt onderzoeken.

Maak voor belangrijke wijzigingen een herstelpunt

Automatische dagelijkse back-ups zijn uitstekend.

Toch maak ik voor grotere wijzigingen graag bewust een extra back-up.

Bijvoorbeeld voordat je:

Home Assistant bijwerkt;
een belangrijke integratie wijzigt;
veel apparaten opnieuw indeelt;
configuratiebestanden aanpast;
een nieuwe uitbreiding installeert;
experimenteert met iets waarvan je nog niet precies weet wat het doet.

Geef die back-up een betekenisvolle naam.

Bijvoorbeeld:

Voor aanpassen Zigbee-netwerk

Je maakt daarmee eigenlijk een markering:

Tot hier weet ik dat het systeem goed werkte.

Als iets foutgaat, hoef je vervolgens niet te raden naar welke back-up je terug wilt.

Nu gaan we onze installatie gecontroleerd bijwerken

Als Home Assistant op dit moment een update aanbiedt, kun je dit principe direct oefenen.

Controleer eerst of er een recente back-up aanwezig is.

Kijk daarna welke update beschikbaar is.

Voer de update uit.

Wacht totdat Home Assistant weer bereikbaar is.

Ga daarna niet meteen verder met andere wijzigingen.

We gaan eerst controleren.

Controle na een update

We gebruiken opnieuw de slimme stekker uit De Werkplaats.

Voorspel eerst wat er moet gebeuren.

Wanneer je op de knop in Home Assistant drukt:

moet de slimme stekker schakelen.

Test dit.

Controle 1 — werkt Home Assistant?

Kun je de interface normaal openen?

Controle 2 — is het apparaat aanwezig?

Ga naar de slimme stekker.

Staat hij nog steeds in de juiste ruimte?

Controle 3 — werkt de entiteit?

Schakel de stekker vanuit Home Assistant in.

Controleer fysiek of hij ook werkelijk inschakelt.

Schakel hem daarna weer uit.

Controle 4 — werkt de automatisering?

Als je in het vorige hoofdstuk een automatisering met deze stekker hebt gemaakt, controleer dan ook die.

Daarmee testen we niet alleen de stekker.

We testen een klein deel van de hele keten:

Home Assistant → integratie → entiteit → apparaat

Als dat allemaal nog werkt, hebben we veel meer informatie dan wanneer we alleen constateren dat de webpagina van Home Assistant weer zichtbaar is.

Wanneer er iets niet werkt

Stel dat de slimme stekker na de update niet meer schakelt.

Probeer dan niet meteen vijf instellingen tegelijk te veranderen.

Begin met waarnemen.

Wat werkt nog wel?

Bijvoorbeeld:

Home Assistant start normaal.
Het dashboard verschijnt.
Andere apparaten werken.
De slimme stekker staat als niet beschikbaar.

Dat is nuttige informatie.

Kennelijk is niet heel Home Assistant defect.

Het probleem lijkt zich meer rond die stekker of de bijbehorende integratie te bevinden.

Controleer vervolgens meldingen en systeeminformatie voordat je instellingen gaat verwijderen of apparaten opnieuw toevoegt.

Een foutmelding is geen hinderlijk scherm dat zo snel mogelijk weg moet.

Het is informatie over waar je moet zoeken.

Herstellen vanaf een back-up

Soms is herstellen eenvoudiger dan lang zoeken naar wat er precies veranderd is.

Een restore, of herstelactie, brengt gegevens uit een eerdere back-up terug.

Dat kan bijvoorbeeld nuttig zijn wanneer:

een belangrijke wijziging verkeerd uitpakt;
een configuratie beschadigd raakt;
je Home Assistant opnieuw moet installeren;
de opslag waarop Home Assistant stond defect raakt.

Home Assistant ondersteunt het herstellen van back-ups en een back-up kan ook gebruikt worden om een installatie op nieuwe hardware terug te brengen.

Dat laatste is belangrijk.

Een back-up helpt dus niet alleen wanneer software stukgaat.

Hij kan ook helpen wanneer de hardware stukgaat.

Denk het herstelproces eens door

We gaan onze installatie nu niet expres kapotmaken.

Maar stel dat de microSD-kaart van onze Raspberry Pi morgen defect raakt.

Wat zouden we dan doen?

In grote lijnen:

Home Assistant opnieuw installeren op werkende opslag.
De eerder opgeslagen back-up beschikbaar maken.
Tijdens het herstellen die back-up selecteren.
Indien nodig de gegevens uit de emergency kit gebruiken.
Wachten totdat Home Assistant de gegevens heeft teruggezet.
Controleren of apparaten, automatiseringen en instellingen weer aanwezig zijn.

Dat klinkt misschien nog spannend.

Maar vergelijk dat eens met het alternatief.

Zonder back-up moet je weer:

Home Assistant configureren;
integraties toevoegen;
apparaten toevoegen;
ruimtes opnieuw maken;
namen herstellen;
dashboards opnieuw bouwen;
automatiseringen opnieuw invoeren.

Het maken van een back-up kost minuten.

Opnieuw opbouwen kan uren of dagen kosten.

Een back-up die je nooit kunt terugvinden helpt weinig

Controleer daarom nu waar je gedownloade back-up staat.

Kun je hem zonder Home Assistant terugvinden?

Weet je waar je emergency kit is opgeslagen?

Dat lijkt misschien overdreven voor een installatie met één slimme stekker.

Maar dit is precies het moment waarop je een goede gewoonte kunt aanleren.

Later hoef je daar niet meer over na te denken.

Maak van wijzigingen kleine stappen

Back-ups zijn geen uitnodiging om roekeloos te experimenteren.

Ze zijn een vangnet.

We blijven daarom dezelfde werkwijze gebruiken:

1. Bepaal wat je wilt veranderen.

2. Maak zo nodig een back-up.

3. Verander één onderdeel.

4. Controleer het resultaat.

5. Ga pas daarna verder.

Daardoor weet je bij een probleem veel beter welke wijziging de oorzaak kan zijn.

Als je tegelijkertijd Home Assistant bijwerkt, drie integraties installeert en vijf automatiseringen verandert, heb je bij een fout veel minder houvast.

Je eerste eenvoudige onderhoudsroutine

Home Assistant hoeft geen systeem te worden waar je iedere dag technisch onderhoud aan uitvoert.

Een eenvoudige routine is voldoende.

Je zou bijvoorbeeld kunnen aanhouden:

Automatisch

Home Assistant maakt regelmatig automatisch een back-up.

Voor een grotere wijziging

Controleer of er een recente back-up is en maak eventueel bewust een extra herstelpunt.

Na een update

Controleer een paar apparaten en belangrijke automatiseringen.

Af en toe

Controleer of back-ups werkelijk worden gemaakt en of minstens één kopie buiten het Home Assistant-apparaat staat.

Dat laatste is belangrijk.

Een automatische taak die maanden geleden stilletjes is gestopt, geeft alleen veiligheid op papier.

Controleer wat je nu hebt

Aan het einde van dit hoofdstuk zou je de volgende dingen moeten kunnen terugvinden:

minimaal één recente Home Assistant-back-up;
een gedownloade kopie buiten Home Assistant;
de emergency kit op een veilige plek;
indien ingesteld: een automatische back-uproutine.

Controleer daarnaast nog één keer de slimme stekker uit De Werkplaats.

Schakel hem vanuit Home Assistant aan en uit.

Werkt hij?

Dan weten we dat onze installatie niet alleen een back-up heeft, maar op dit moment ook nog steeds doet wat we verwachten.

Dat is ons uitgangspunt voor de volgende stap.

Wat je nu weet

Je weet nu waarom een back-up belangrijk wordt zodra je Home Assistant gaat aanpassen.

Je kunt:

een handmatige back-up maken;
controleren of die back-up bestaat;
een kopie buiten Home Assistant bewaren;
automatische back-ups instellen;
begrijpen waarom de emergency kit belangrijk is;
gecontroleerd een update uitvoeren;
na een wijziging controleren of het systeem nog werkt;
uitleggen waarvoor een back-up bij herstel gebruikt kan worden.

Misschien nog belangrijker: je hebt een manier van werken geleerd.

Eerst zorgen dat je terug kunt, daarna pas veranderen.

Dat principe gaan we later nog vaak gebruiken.

Home Assistant krijgt namelijk steeds meer toegang tot apparaten en informatie in je huis. Daarmee wordt niet alleen betrouwbaarheid belangrijk, maar ook de vraag wie toegang tot dat systeem heeft.

In het volgende hoofdstuk kijken we daarom naar toegang, privacy en veiligheid.