Introductie — Van bedienen naar laten meedenken
In de vorige gids heb je Home Assistant leren kennen als centrale plek voor je slimme huis. Je hebt apparaten toegevoegd, entiteiten bekeken en misschien al…
In de vorige gids heb je Home Assistant leren kennen als centrale plek voor je slimme huis. Je hebt apparaten toegevoegd, entiteiten bekeken en misschien al een eerste dashboard gemaakt.
Dat is een belangrijke stap. Maar op dat moment gebruik je Home Assistant nog vooral als een soort uitgebreid bedieningspaneel.
Je opent een dashboard.
Je drukt op een knop.
Een lamp gaat aan.
Dat is handig, maar het huis doet nog niets uit zichzelf.
In deze gids gaan we daarom een stap verder. We gaan Home Assistant niet alleen gebruiken om apparaten te bedienen, maar om ze onder bepaalde omstandigheden zelf te laten reageren.
Daarvoor gebruiken we automatiseringen.
Van een knop naar een beslissing
Stel dat je in De Werkplaats een lamp hebt aangesloten op een slimme stekker.
Je kunt die stekker vanuit Home Assistant inschakelen. Dat werkt prima.
Maar iedere avond hetzelfde doen is niet erg slim. Je moet immers nog steeds zelf kijken of het donker wordt, bedenken dat de lamp aan moet en vervolgens op een knop drukken.
Een automatisering kan een deel van dat denkwerk overnemen.
Bijvoorbeeld:
Als het donker wordt en er iemand in De Werkplaats aanwezig is, zet dan de werkbankverlichting aan.
Dat klinkt misschien eenvoudig, maar er gebeuren eigenlijk drie verschillende dingen.
Home Assistant moet eerst iets waarnemen.
Daarna moet het bepalen of er aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan.
Pas daarna voert het een actie uit.
Dat principe vormt de basis van vrijwel iedere automatisering die we in deze gids gaan maken.
Een slim huis is niet hetzelfde als een automatisch huis
Het is verleidelijk om zoveel mogelijk dingen automatisch te laten gebeuren.
De deur gaat open: lamp aan.
De deur gaat dicht: lamp uit.
Het wordt donker: alle lampen aan.
Je vertrekt: alles uit.
Technisch kun je dat allemaal vrij snel bouwen. Maar dat betekent nog niet dat het prettig werkt.
Een goede automatisering moet rekening houden met de situatie.
Misschien staat de deur van De Werkplaats open terwijl je binnen aan het werk bent. Dan wil je niet dat het licht iedere keer uitgaat wanneer de deur even dichtvalt.
Misschien wordt het tijdens een onweersbui overdag plotseling donker. Dan kan verlichting nuttig zijn, maar alleen wanneer er daadwerkelijk iemand aanwezig is.
En misschien wil je sommige apparaten helemaal niet automatisch laten schakelen.
Het doel is daarom niet:
Zoveel mogelijk automatiseren.
Het doel is:
Alleen automatiseren wat voorspelbaar, begrijpelijk en nuttig is.
Dat verschil wordt belangrijker naarmate je meer automatiseringen maakt.
Eerst voorspellen
In deze gids gaan we automatiseringen daarom niet bouwen door zomaar instellingen aan te klikken.
Voordat je iets maakt, probeer je eerst te voorspellen wat er moet gebeuren.
Neem opnieuw de verlichting in De Werkplaats.
Stel dat we zeggen:
Als de lichtsensor minder dan 300 lux meet, gaat de lamp aan.
Denk voordat je verdergaat even na.
Wat gebeurt er wanneer het midden op de dag erg bewolkt wordt?
Waarschijnlijk gaat de lamp aan.
Wat gebeurt er wanneer niemand thuis is?
De lamp gaat nog steeds aan.
De automatisering doet dus precies wat je hebt gevraagd, maar waarschijnlijk niet wat je bedoelde.
Dat is een belangrijk verschil.
Home Assistant kan niet raden wat jij logisch vindt. Het voert de regels uit die jij hebt gemaakt.
Juist daarom is het handig om voordat je een automatisering bouwt steeds drie vragen te stellen:
- Wanneer moet de automatisering beginnen?
- Onder welke omstandigheden mag dat gebeuren?
- Wat moet Home Assistant vervolgens doen?
Later zullen we hiervoor de begrippen trigger, voorwaarde en actie gebruiken.
Voorlopig is vooral het denkproces belangrijk.
Waarnemen voordat je ingewikkelder maakt
Wanneer je een automatisering hebt gemaakt, gaan we niet meteen verder met de volgende.
Eerst kijken we wat er werkelijk gebeurt.
Reageert de automatisering wanneer je dat verwacht?
Reageert hij misschien ook op momenten waarop je dat niet verwacht?
En kun je in Home Assistant terugvinden waarom hij wel of niet is uitgevoerd?
Dat laatste is belangrijk.
Een automatisering die niet doet wat je verwacht, is niet meteen een mislukking. Het verschil tussen je voorspelling en de werkelijkheid vertelt je juist waar je verder moet zoeken.
Misschien veranderde een sensor niet van status.
Misschien was een voorwaarde niet waar.
Misschien werd de automatisering wel uitgevoerd, maar reageerde het apparaat niet.
Door steeds maar één onderdeel tegelijk te veranderen, kun je achterhalen waar het verschil ontstaat.
Die manier van werken gebruiken we gedurende de hele gids.
Automatiseren zonder het overzicht kwijt te raken
De eerste automatiseringen zijn vaak eenvoudig.
Bijvoorbeeld:
Als een bewegingssensor beweging ziet, zet de lamp aan.
Later kan dezelfde automatisering uitgebreid worden:
Als de bewegingssensor beweging ziet, het donkerder is dan 300 lux en het tussen 07:00 en 23:00 uur is, zet de lamp aan.
Daarna kun je nog verder gaan:
Zet de lamp aan bij aanwezigheid en weinig licht, maar alleen wanneer de ruimte daadwerkelijk wordt gebruikt, en schakel hem pas uit wanneer er gedurende een bepaalde tijd niemand meer aanwezig is.
Iedere uitbreiding kan nuttig zijn.
Maar iedere uitbreiding maakt het gedrag ook moeilijker te voorspellen.
Daarom bouwen we in deze gids stap voor stap.
Eerst maken we iets eenvoudigs dat je kunt begrijpen en controleren. Pas wanneer dat goed werkt, voegen we één nieuw onderdeel toe.
Zo blijft een automatisering van jou, in plaats van een verzameling regels waarvan je na een paar maanden zelf niet meer weet waarom ze bestaan.
Je huis mag meedenken, maar jij bepaalt de regels
Een goed geautomatiseerd huis voelt uiteindelijk minder alsof je apparaten bestuurt.
Je merkt vooral dat dingen op het juiste moment gebeuren.
De verlichting in De Werkplaats gaat aan wanneer je die nodig hebt.
Een ventilator reageert wanneer temperatuur of luchtvochtigheid te hoog wordt.
Een apparaat wordt uitgeschakeld wanneer niemand meer aanwezig is.
En misschien gebeurt er soms bewust helemaal niets.
Dat laatste hoort er ook bij.
Automatiseren betekent niet dat Home Assistant overal een beslissing over moet nemen. Soms is een gewone schakelaar nog steeds de beste oplossing.
In deze gids leer je daarom niet alleen hoe je automatiseringen maakt, maar vooral hoe je beslist wanneer een automatisering zinvol is en hoe je controleert of deze doet wat je werkelijk bedoelde.
In het volgende hoofdstuk kijken we daarom eerst naar een belangrijke vraag: